Modern felsefe, genellikle 17. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına uzanan dönemde gelişen; akıl, yöntem, bilimsel devrim, birey ve deneyim merkezli düşünce iklimini ifade eder. Bu dönem, Orta Çağ’ın skolastik çerçevesinden kopuş ve yeni bir “bilme” anlayışıyla anılır.
Peki modern felsefenin “kurucuları” kimler? Burada önemli bir ayrım var:
Modern felsefenin tek bir kurucusu yok (dönemi kuran birden çok kırılma var).
Ama René Descartes, çok sık biçimde “modern felsefenin babası/kurucusu” diye anılır.
Aynı şekilde Francis Bacon da modern düşüncenin ve modern felsefi yaklaşımın (özellikle yöntem ve bilim vurgusuyla) en güçlü kurucu figürlerinden sayılır; pek çok akademik kaynak Descartes’la birlikte anmayı tercih eder.
Neden “Modern” Bir Kırılma? Modern Felsefeyi Başlatan 3 Büyük Değişim
Okurun ilgisini çeken (ve SEO’da iyi çalışan) kısa çerçeve:
Yöntem takıntısı: “Doğru bilgiye nasıl ulaşırım?” sorusu merkeze oturdu. Descartes ve Bacon bu noktada kilit isimlerdir.
Bilimsel devrim ve otorite değişimi: Bilim yükseldikçe felsefe de kendini yeniden tanımladı.
Özne–bilgi ilişkisi: Bilgi artık sadece “dış dünya” değil, “bilen özne” üzerinden de tartışıldı (Descartes’ın etkisi).
Modern Felsefenin Kurucuları: En Çok Kabul Gören 4 İsim (Biyografi + Katkı)
Aşağıdaki isimler, modern felsefenin “kurucu kadrosu” denince en sık birlikte anılan çekirdeği oluşturur.
1) René Descartes (1596–1650) – “Modern felsefenin babası” diye anılan isim
Neden kurucu sayılıyor? Descartes, felsefeye “yöntem” ve “kesinlik” arayışını yerleştirip modern dönemin ana sorusunu parlatır: Kesin bildiğim şey nedir? Birçok kaynak modern felsefenin Descartes’la başladığını vurgular.
Rasyonalizm hattının temelleri (Spinoza, Leibniz’e giden damar).
2) Francis Bacon (1561–1626) – Deney, tümevarım ve “bilimle ilerleme” fikri
Neden kurucu sayılıyor? Bacon, bilgi üretiminde deney ve yöntemi vurgulayan modern bilim anlayışının felsefi omurgasını güçlendirir. Akademik metinlerde Descartes’la birlikte modern felsefenin öncü/kurucu isimleri arasında gösterilir.
Damga vurduğu alanlar
Bilgi edinme yöntemleri: gözlem–deney–tümevarım
Bilimsel zihniyetin felsefi meşrulaştırılması
3) John Locke (1632–1704) – Deneyimci (ampirist) modern zihin modeli
Neden kritik? Locke, zihni ve bilgiyi deneyim üzerinden düşünerek modern felsefedeki “ampirist damar”ın ana direklerinden olur; modern siyaset felsefesine de büyük etki eder. (Descartes sonrası tartışmaların ampirist cephesinde anılır.)
Damga vurduğu alanlar
Bilgi kaynakları: duyum, deneyim, öğrenme
Liberal siyaset düşüncesinin modern temelleri (haklar, yönetim)
4) Immanuel Kant (1724–1804) – Modern felsefenin “büyük sentezi”
Neden kurucu sayılıyor? Kant, rasyonalizm–ampirizm gerilimini yeni bir düzlemde tartışıp modern felsefeyi başka bir seviyeye taşır: Aklın sınırları, deneyimin koşulları, ahlakın temeli. Modern felsefenin sonraki yüzyıllarına yön veren bir dönüm noktasıdır.
Damga vurduğu alanlar
Bilginin koşulları: “Deneyimi mümkün kılan yapılar”
Ahlak felsefesi: ödev, evrensel yasa fikri
“Kurucular” Listesi Neden Uzayıp Gidiyor?
Modern felsefe bir dönem olduğu için (tek bir okul değil), çekirdek kadroya genelde şu isimler de eklenir: Hobbes, Spinoza, Leibniz, Berkeley, Hume, Hegel… Zaten modern felsefenin ortaya çıkış çizgisi anlatılırken bu geniş hat sıkça birlikte sayılır.
1- Ödüle, 1991 yılı ve sonrası doğumlular katılabilir. Katılımcıların, adına şiir ödülü düzenlediğimiz Ali Rıza Ertan’ın vefat yaşı olan 35 yaşını geçmemesi ilke olarak benimsenmiştir. 2- Ali Rıza Ertan Şiir Ödülü’ne kitap bütünlüğü taşıyan şiir dosyasıyla katılım sağlanır. Şiir dosyası bütünlüğü taşımayan gönderiler dikkate alınmayacaktır. 3- Daha önce Ali Rıza Ertan Şiir Ödülü’nde derece alan şairlerin dosyaları ile başka bir yarışmada ödül kazanmış dosyalar yarışma dışında tutulacaktır. 4- Seçici Kurul (alfabetik sırayla); Ahmet Zeki Muslu, Altay Ömer Erdoğan, Beytullah Kılıç, Fahrettin Koyuncu ve Özlem Tezcan Dertsiz’den oluşmaktadır. 5- Yarışmaya katılacak adaylar, başvurularını açık ad, adres, e-posta, telefon numarası ve kısa özgeçmişleriyle yapmak zorundadırlar. Edebiyat alanında nüfus kaydındaki adından farklı bir adla yayın yapan ve bu adla tanınanlar, eserlerini aynı adla sunabilirler; ancak resmî işlemler ile ödülün kendilerine teslim edilebilmesi için gerçek adlarını verecekleri bilgiler içinde mutlaka belirtmek zorundadırlar. 6- Dosyalar, özgeçmişler, kimlik ve iletişim bilgileri eklenerek Buca Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğünün kultursanat@buca.bel.tr e-posta adresine gönderilecektir. 7- Şiir Ödülüne son katılım 30 Nisan 2026, perşembe günü saat 17.00’ye kadardır. 8- Sonuçlar, 3 Haziran 2026, çarşamba günü itibariyle internet sitemizde (www.buca.bel.tr) duyurulacaktır. 9- “Ali Rıza Ertan Şiir Ödülü, 12 Haziran 2026, cuma günü saat 19.30’da Ali Rıza Ertan büstü önünde düzenlenecek törenle verilecektir. 10- “Ali Rıza Ertan Şiir Ödülü” karşılığı olarak 10.000 TL tutarında kültür amaçlı hediye çeki verilir. Seçici Kurul uygun gördüğü takdirde verilecek “Başarı Ödülü” de 5.000 TL karşılığı olarak aynı şekilde ödenir. Ödüller kesinlikle bölüştürülmez. 11- Yarışmaya İzmir ve yakın çevresi dışından katılıp ödül kazananların ödül gecesi konaklama ve yol giderleri Buca Belediyesi tarafından karşılanacaktır. Başarı Dileklerimizle… Bilgi ve İletişim: Buca Belediyesi Tel: 0 232 439 10 10
Bilim dünyası insan beynini farklı bir biçimde etkileyen on romanı belirledi.
Edebiyatın‘iyileştirici’ niteliğinden yola çıkan bir grup bilim insanı, nitelikli romanların insan beynini geliştirip keskinleştirdiğini, sosyal bağları güçlendirerek kişiliği değiştirdiğini ve ilişki kurmayı kolaylaştırdığını belirledi.
Toronto Üniversitesi öğretim üyesi psikiyatr Keith Oatley ve Ingrid Wickelgren tarafından Scientific American’da yazılan makaleye göre, roman kahramanlarıyla özdeşleşmek, hem hayal dünyasını zenginleştiriyor, hem de sosyal bağları güçlendiriyor.
Nitelikli bir roman, bu etkileriyle insan beynini de keskinleştiriyor ve insan davranışlarına ilişkin bilgiler veriyor. İki bilim insanı, insan beynini en fazla geliştiren on romanı da tespit etmişler. Listede Tolstoy’un Anna Karenina veya Virginia Woolf’un Bayan Dalloway’ın yanı sıra Muhsin Hamid’in 2007 yılında yazdığı ‘The Reluctant Fundamentalist / Gönülsüz Köktendinci’ isimli romanı da yer alıyor.
Listede yer alan romanlar şöyle;
Johann von Goethe / Genç Werther’in Acıları (1787)
Evrenin derinliklerinde, insan hayal gücünün ötesinde yerler var. Bu yerler, bizim anlayışımızın ötesinde, farklı özellikleriyle dikkat çekiyorlar. Süper Dünya, Beyaz Cüce ve Nötron Yıldızı, evrendeki en ilginç yerlerden bazılarıdır.
Süper Dünya, adından da anlaşılacağı gibi, Dünya’dan çok daha büyük bir gezegendir. Ancak, boyutu sadece ilginç özelliği değil. Süper Dünya’lar, Dünya’dan daha yoğun ve daha fazla kütleye sahiptirler. Bu nedenle, yüzeylerindeki basınç ve yerçekimi de Dünya’dan çok daha yüksektir. Bu özellikleri nedeniyle, Süper Dünya’lar, yaşam için uygun olmayabilirler. Ancak, bu gezegenlerin keşfi, evrende yaşamın nasıl oluştuğu ve geliştiği hakkında bize daha fazla bilgi verebilir.
Beyaz Cüce, bir yıldızın son evresindeki haliyle ilgilidir. Yıldızlar, yakıtlarını tükettikten sonra, genellikle kırmızı dev haline gelirler. Ancak, daha küçük yıldızlar, beyaz cüce haline geçerler. Beyaz cüceler, çok yoğun ve sıcaktırlar. Bu nedenle, yüzeylerindeki sıcaklık, binlerce dereceye kadar çıkabilir. Ayrıca, beyaz cüceler, çok yoğun oldukları için, bir çay kaşığı dolusu beyaz cüce maddesi, bir otobüsü dolduracak kadar ağırdır. Beyaz cüceler, evrende nadir görülen yerlerden biridir ve yıldızların yaşam döngüsü hakkında bize daha fazla bilgi verebilirler.
Nötron yıldızı, evrendeki en yoğun yerlerden biridir. Nötron yıldızları, yıldızların son evresindeki halleridir ve çok yoğun oldukları için, bir çay kaşığı dolusu nötron yıldızı maddesi, Dünya’nın ağırlığına eşdeğerdir. Ayrıca, nötron yıldızları, çok hızlı dönerler ve manyetik alanları çok güçlüdür. Bu nedenle, nötron yıldızları, evrende nadir görülen yerlerden biridir ve yıldızların evrimi hakkında bize daha fazla bilgi verebilirler.
Bu üç yer, evrendeki en ilginç yerlerden bazılarıdır. Süper Dünya, Beyaz Cüce ve Nötron Yıldızı, evrenin farklı evrelerindeki nesnelerdir ve bizim anlayışımızın ötesinde özelliklere sahiptirler. Bu yerlerin keşfi, evrende yaşamın nasıl oluştuğu ve geliştiği hakkında bize daha fazla bilgi verebilir. Ancak, bu yerlerin keşfi, aynı zamanda, evrenin ne kadar büyük ve karmaşık olduğunu da gösteriyor.
ChatGPT, yapay zekâ destekli bir sohbet ve içerik üretim aracıdır. Metin yazma, fikir üretme, kod yazma ve daha birçok işlemi saniyeler içinde gerçekleştirebilir.
Özellikle:
Blog yazarlığı
Sosyal medya içerikleri
Reklam metinleri
SEO uyumlu makaleler
için en güçlü araçlardan biri haline gelmiştir.
Neden ChatGPT Bu Kadar Popüler?
1. Zamandan Tasarruf Sağlar
Saatler süren içerik üretimini dakikalara indirir.
2. Sınırsız İçerik Fikri
Tıkanma yaşamadan sürekli yeni fikirler üretir.
3. Para Kazanma Fırsatı
Freelance işler, blog siteleri ve dijital pazarlama için büyük avantaj sağlar.
ChatGPT ile Para Kazanma Yolları (2026 Trendleri)
1. Blog Yazarlığı ve SEO İçerik Üretimi
Web siteleri için SEO uyumlu makaleler hazırlayarak gelir elde edebilirsiniz.
2. Sosyal Medya Yönetimi
Instagram, TikTok ve Twitter için viral içerikler oluşturabilirsiniz.
3. E-Ticaret Açıklamaları Yazma
Ürün açıklamaları ve reklam metinleri hazırlayarak satışları artırabilirsiniz.
4. YouTube Senaryo Yazımı
Video içerikleri için profesyonel senaryolar oluşturabilirsiniz.
ChatGPT Nasıl Kullanılır?
1. Doğru Prompt Yazımı
Ne kadar net istek verirseniz o kadar kaliteli sonuç alırsınız.
2. SEO Anahtar Kelimeleri Ekleyin
Google’da üst sıralara çıkmak için içerikte anahtar kelime kullanımı şarttır.
3. İçeriği Düzenleyin
AI çıktısını mutlaka insan dokunuşuyla optimize edin.
13:07
News
